Logistics cho nông sản ĐBSCL: Chi phí logistics “đè nặng” nông sản

17/05/2022

ĐBSCL là vựa nông sản chủ lực của cả nước. Thế nhưng, sức cạnh tranh của nông sản trong vùng đang bị kìm hãm bởi nhiều yếu tố, trong đó có gánh nặng về chi phí logistics cao và bất hợp lý.

Là một doanh nghiệp xuất khẩu nông sản, “Vua chuối” Võ Quan Huy, Giám đốc Công ty TNHH Huy Long An khá lo lắng về chi phí logistics.

Dù là vựa nông sản của cả nước nhưng chi phí logistics đang làm gia tăng chi phí cho sản xuất nông nghiệp, giảm sức cạnh tranh khi xuất khẩu.

Ông Huy chia sẻ, chi phí logistics chiếm khoảng 30% chi phí sau thu hoạch. Nếu như năm ngoái cùng thời điểm hiện tại, chi phí cho 1 container vào khoảng 2.000 USD thì đến nay chi phí đã gấp hơn 3 lần, tức vào khoảng 6.000 – 7.000 USD bao gồm cả một số dịch vụ.

Ông Phạm Tiến Hoài, Giám đốc Hanh Nguyen Logistics cho biết: “Những yếu kém về giao thông và luồng vào cảng biển khiến chi phí logistics của nông sản Việt Nam rất cao, làm mất lợi thế so với Trung Quốc, Thái Lan, Indonesia, Philippines. Chi phí này chiếm 30% giá thành trong khi Thái Lan là 12,5%, thế giới 14%…”.

Bà Ngô Tường Vy, Phó Giám đốc Cty TNHH Xuất nhập khẩu trái cây Chánh Thu thậm chí dẫn chứng, ở Thái Lan nông sản cạnh tranh hơn nước ta vì một trong những “trợ lực” là có sự hỗ trợ chi phí logistics từ nhà nước. Còn ở Việt Nam, chi phí cao, thiếu bảo quản…

“Đi thu mua trái cây của nông dân mới thấy sự khó khăn, từ đường sá, vận chuyển…, nhiều khi muốn giúp họ nhưng doanh nghiệp không đủ khả năng”, bà Vy nói.

Trên thực tế, không phải chờ tới khi giá cước “leo thang” như hai năm vừa qua, vùng ĐBSCL dù là trọng điểm về kinh tế nông nghiệp của đất nước, đóng góp sản lượng hàng hoá nông sản lớn nhất cả nước với 90% sản lượng gạo, 65% sản lượng thủy sản và 70% sản lượng trái cây xuất khẩu…nhưng ĐBSCL lại là khu vực chi phí logistics cao nhất, mâu thuẫn với đóng góp về hàng hoá của vùng.

Thống kê nông sản khu vực này đang bị “đè nặng” bởi chi phí logistics chiếm đến 30% giá thành sản phẩm, dẫn đến giảm sức cạnh tranh so với nông sản của các nước khác.

Căn nguyên của tình trạng này là do hệ thống hạ tầng cho logistics cho “vựa nông sản” lớn nhất cả nước này còn thiếu hụt, thiếu liên kết và đồng bộ, trong đó, hệ thống cảng biển còn thiếu, nhất là cảng nước sâu cho tàu vận chuyển container xuất khẩu. Vận chuyển hàng hoá chủ yếu bằng đường bộ và thuỷ nội địa, trong khi tình trạng một số cảng trọng điểm tại miền Đông thường xuyên quá tải, dẫn tới phí dịch vụ, lưu kho bãi, thời gian chờ đợi đều tăng…

Bên cạnh đó, vùng ĐBSCL còn thiếu các trung tâm logistics trọng điểm và các hệ thống trung tâm vệ tinh, thiếu bãi container rỗng, hệ thống kho ở các cảng, đơn vị kiểm định vệ sinh an toàn thực phẩm, chiếu xạ đạt chuẩn… Do đó, phần lớn hàng hóa xuất nhập khẩu phải trung chuyển qua các cảng Cát Lái ở TP Hồ Chí Minh và Cái Mép-Thị Vải của Bà Rịa-Vũng Tàu gây tốn nhiều thời gian và chi phí, ảnh hưởng đến sức cạnh tranh hàng hóa trên thị trường.

Đặc biệt, dù sở hữu hệ thống kênh rạch vô cùng dày đặc nhưng đặc trưng luồng lạch khác biệt giữa các địa phương nên nhìn chung khu vực ĐBSCL không hình thành tuyến vận tải thủy nội địa có tải trọng riêng biệt. Các sà lan cũng không thể vận tải tối đa tải trọng cho phép do hạn chế chiều cao tĩnh không của những cây cầu phục vụ giao thông đường bộ, trọng tải sà lan chỉ ở mức từ 1,500 tấn đến 3,500 tấn.

“Chi phí logistics tăng quá cao khiến người nông dân sản xuất các mặt hàng nông sản phải chịu nhiều áp lực nhất và cuối cùng những chi phí này đều đổ lên giá nông sản. Doanh nghiệp có 2 mảng vừa sản xuất và kinh doanh nhưng mảng sản xuất vẫn chịu nhiều khó khăn nhất”, ông Huy cho biết.

Do đó, doanh nghiệp kiến nghị đối với Chính phủ về quy hoạch, thứ hai là kêu gọi đầu tư về cảng biển và logistics, thứ 3 là có ý kiến đối với các hãng tàu vận chuyển.

Cùng quan điểm, ông Nguyễn Đình Tùng, Chủ tịch Vina T&T cho rằng, Chính phủ, các bộ ngành các địa phương cần coi phát triển lĩnh vực chế biến, bảo quản, logistic nông sản là khâu then chốt tạo giá trị gia tăng trong tái cơ cấu nông nghiệp bền vững cho ĐBSCL.

Phát triển lĩnh vực chế biến, bảo quản, logistic nông sản là khâu then chốt tạo giá trị gia tăng trong tái cơ cấu nông nghiệp bền vững cho ĐBSCL.

Đặc thù hàng hóa của ĐBSCL là nông sản, trong khi hiện nay chưa hình thành các cảng biển tiếp nhận tàu có trọng tải lớn (từ 30.000-50.000 tấn) và cảng biển mang tính chất cảng cửa ngõ khu vực. Phần lớn hàng hóa phải chuyển đến khu vực cảng biển ở Đông Nam bộ. Đồng thời trong khu vực cũng chưa hình thành nhiều trung tâm logistics có quy mô lớn để phục vụ cho hàng hóa xuất nhập khẩu.

Ông Nguyễn Phương Lam, Giám đốc Liên đòan Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) chi nhánh tại Cần Thơ, nhận định: “ĐBSCL còn thiếu các trung tâm logistics trọng điểm và các hệ thống trung tâm vệ tinh, thiếu bãi container rỗng, hệ thống kho ở các cảng, đơn vị kiểm định vệ sinh an toàn thực phẩm, chiếu xạ đạt chuẩn… Chính vì vậy, phần lớn hàng hóa xuất nhập khẩu phải trung chuyển qua các cảng Cát Lái (ở TPHCM) và Cái Mép – Thị Vải (Bà Rịa -Vũng Tàu) gây tốn nhiều thời gian và chi phí, ảnh hưởng đến sức cạnh tranh hàng hóa trên thị trường”.

Ông Võ Thanh Phong, Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV Dịch vụ hàng hải Hậu Giang (VIMC Hậu Giang), đề xuất, Chính phủ cần tiếp tục hoàn thiện, duy tu kênh Quan Chánh Bố, đảm bảo cho tàu biển có trọng tải lớn vào các bến cảng biển trên sông Hậu. Đây là vấn đề then chốt đối với sự phát triển ngành dịch vụ logistics vùng ĐBSCL. Đồng thời mở rộng và nạo vét kênh Chợ Gạo – Tiền Giang trên tuyến thủy lộ quốc gia, huyết mạch nối TPHCM, Long An với các tỉnh miền Tây Nam bộ.

Thy Hằng diendandoanhnghiep.vn thực hiện

Tin liên quan